Vorig jaar bleek dat de Groningse gasbevingsproblematiek een vruchtbare voedingsbodem vormde voor meerdere auteurs. Schrijfster Saskia Goldschmidt trok zelf naar het Groningse platteland en schreef er Schokland. In de door aardbevingen beschadigde boerderij Schokland botst Femke met haar moeder en opa over de vraag hoe het boerenbedrijf kan worden voortgezet. Waar Femke biologisch wil boeren denkt haar moeder eerder aan schaalvergroting om het voortbestaan van het familiebedrijf te garanderen.

Naast de gasbevingen zagen we steeds vaker klimaatvraagstukken centraal staan in romans. In Voorwaarts van Eva Meijer raak student Sam geïnspireerd door een dagboek over een commune in het Frankrijk van 1923. Een groep anarchisten wil in harmonie met de aarde leven maar faalt daarin. Desondanks weet Sam geliefde en vrienden te bewegen om de stad te verlaten en in Friesland zelfvoorzienend te gaan leven. Of de geschiedenis zich herhaalt blijkt gaandeweg de roman.

De onderwerpen van Eva Meijer en Saskia Goldschmidt vormen het onderzoeksterrein van de Britse schrijver Ben Smith. Aan de universiteit van Plymouth doceert hij environmental literature met een nadruk op afval, oceanen en het antropoceen, het tijdperk van de menselijke invloed op de geologie. Smith debuteerde dit jaar met de lovend ontvangen dystopische roman Doggerland waarin een oude man en een jongen een in verval verkerend windmolenpark op de Noordzee draaiende proberen te houden.

Presentator Lex Bohlmeijer gaat met Smith, Meijer en Goldschmidt in gesprek over hoe de klimaatproblematiek hun romans beïnvloedde en welke bijdrage die romans leveren aan het debat.

Aardbevingromans

Dagblad van het Noorden journalist Joep van Ruiten sprak verleden jaar over “thrillers op z’n Gronings” toen hij enkele romans besprak waarin de Groningse gasbevingen centraal staan. Naast Schokland van Saskia Goldschmidt verschenen er in 2018 ook romans van Martine de Jong en Jan Mulder. Laatstgenoemde beschrijft een man die het landschap ziet veranderen door de bevingen en windmolenparken. De Groningse gasbel vormt in De aanloopman van De Jong weer het achtergrond decor waarin de op het platteland wonende Johanna een man in huis neemt die aan is komen lopen. Frans Hempen schreef met Woudsbloem een thriller over wat er kan gebeuren als bij een gasbeving doden vallen. Erik Betten laat in Quarantaine een oude bacterie ontsnappen bij een gaswinningspunt waardoor heel Noord-Nederland op slot gaat. Nieuw was dit jaar het jeugdboek De dekseldrager van Heteketel van de Harm de Jonge. Hierin lijkt het eiland Orniskoog door aardbevingen en temperatuurverandering onbewoonbaar te worden.

Eva Meijer
Eva Meijer (foto: Merlijn Doomernik)

Cli-fi

Hoewel cli-fi (climate fiction) in het buitenland al een genre is lijkt er in Nederland nog niet echt sprake van een genre. Toch verschijnen er regelmatig boeken die je zo zou kunnen noemen. Eva Meijer schreef meerdere romans waarin dieren en het milieu centraal staan. Vorig jaar won Ellen de Bruin de Anton Wachterprijs voor het beste prozadebuut. In haar roman Onder het ijs zit de hoofdpersoon op een schip met klimaatwetenschappers dat onderzoek doet in het Noordpoolgebied. Bekend is ook Het tegenovergestelde van een mens van Lieke Marsman waarin de hoofdpersoon een pas afgestudeerde klimaatwetenschapper is die ideeën over klimaatverandering en identiteit met ons deelt.

 

Foto Saskia Goldschmidt: Krijn van Noordwijk

Klimaatromans, een nieuw genre?

Geplaatst: vr, 20 september 2019
Forum Hereplein, zaal 3

za, 9 november 2019, 20.30 t/m 21.10