David Vann (1966) was afgelopen woensdag te gast in de bibliotheek van Groningen. Ondanks een schamele opkomst van vijfentwintig mensen kreeg het publiek een indringende kijk op Vanns schrijverschap en zijn loopbaan.

Herman Meijer van Het Grote gebeuren is vanavond de interviewer en begint met een korte schets van David Vann. Zijn werk is in negentien talen vertaald. Hij is op dit moment Writer in residence te Amsterdam. Vann houdt een lofzang op Amsterdam: “Amsterdam has the advantage of a big city, but it always feels like a neighbourhood to me.” De cultuur is vriendelijker, het is er nooit te druk en hij prijst Nederland vanwege het vrije beleid met betrekking tot drugs en prostitutie.

Hij heeft ook Nederlandse auteurs gelezen, zoals Schaduwkind van P.F. Thomése, zijn favoriet op dit moment, vanwege het poëtische karakter. Hij was namelijk op tour met o.a. Connie Palmen en Thomése. Koch had hij reeds eerder in Frankrijk ontmoet. “The dinner is a really crazy book.”

Zijn eigen leven en boeken zijn ook behoorlijk crazy te noemen. Binnen zijn familie zijn er meerdere zelfmoordgevallen te vinden, waaronder zijn vader. Daar gaat zijn boek Legende van een zelfmoord over, alleen pleegt de vader daarin geen zelfmoord, maar de zoon. Hoe is dat gekomen? “It just happened. Writing is essentially unconscious, I don’t have a plan.” Vann bekent ook dat hij pas de laatste tientallen bladzijden van zijn boeken begrijpt.

Er komen een aantal goede, specifieke vragen uit het publiek, zoals eentje over bepaalde religieuze symboliek. Vann zegt hierbij weer dat het schrijven voor hem onbewust gaat, dus dat hij niet nadenkt over bepaalde symboliek. Dat gebeurt op een gegeven moment en dan houdt hij die lijn wel aan. Hij ontkent niet dat er geen Bijbelse thematiek in zijn boeken zit. Hij noemt meermaals Kaïn en Abel, maar ook Abraham en Izaak.

Hij is hier natuurlijk voor zijn nieuwste boek, Goat Mountain. Het is een boek over het platteland, over de geschiedenis van Vanns familie, over jagen, overleven en straf. Er wordt terecht opgemerkt dat de stijl van het boek versnipperd (“broken language”) is met halve zinnen. Dat is bewust zo gedaan, omdat het een representatie is van het landschap en de relaties. Op een gegeven moment zag Vann wel patronen, maar alsnog is de stijl redelijk onbewust zo aangebracht, alhoewel die cohesiever is dan in eerdere boeken.

Vann is overdonderd hoeveel aandacht hij krijgt in Europa. Dat is in de Verenigde Staten wel anders. Hij vertelt een anekdote over de marketing in Frankrijk. Daar heeft ieder dorp of gebiedje een eigen boekverkoper die mond-tot-mondreclame maakt, waardoor een Parijse boekhandel meer dan dertienhonderd exemplaren verkocht had. In Amerika krijgt hij weinig aandacht en is de literaire cultuur veel minder groot. In Nederland was hij verbaasd door het uitputtende, diepgaande interview met Wim Brands bij Boeken.

Vann zit echter niet stil. Hij is bezig een nieuwe roman af te maken. Die gaat niet over zijn familie, dat heeft hij met Goat Mountain afgesloten (“After Goat Mountain I thought I’d never write a book.”). Dit boek gaat over Medea in Seattle. Hij wil een soort realistisch, proto-feministisch beeld schetsen van haar. Hij is overigens een fanatieke liefhebber van Griekse tragedies. “They understood that fear comes from the inside, not from the outside or from an enemy. They don’t know what they’re doing to each other and beloved persons. They’re acting unconscious.”

En zo lijkt unconscious het sleutelwoord tot Vanns oeuvre. Zijn ambacht voert hij onbewust uit. Zijn personages doen onbewust verkeerde of goede dingen. Onbewust heeft hij nooit het probleem gehad dat men aan het wachten is op zijn tweede boek. Het heeft namelijk twaalf jaar geduurd, voordat hij een uitgever gevonden had. In de tussentijd had hij nog meer geschreven. Onbewust stopt hij verschillende patronen en motieven in zijn boeken die gelukkig opgepikt worden door een belezen publiek op deze avond.

Verslag: Obe Alkema
Foto: Maarten Praamstra

Verslag: ‘Unconscious’ sleutelwoord in David Vanns oeuvre

Geplaatst: do, 12 september 2013