Met zijn gedicht De broer won Groninger Jorrit-Pieter van der Heide de tweede prijs van De Gedichtenwedstrijd. De opvolger van de Turing Gedichtenwedstrijd reikt nog steeds het hoogste geldbedrag ter wereld uit voor een gedicht en Van der Heide krijgt €3000,- aan prijzengeld. Honderden gedichten schreef hij de afgelopen jaren en vele daarvan vonden hun weg op Instagram, maar er waren ook momenten waarop hij stopte met schrijven. Nu schrijft hij niet meer voor de likes, maar voor zichzelf.

Een vriend moest hem aan de deadline van De Gedichtenwedstrijd herinneren en vlak voor sluitingstijd stuurde hij negen gedichten in. “Vorig jaar heb ik er ook negen ingestuurd en kwamen er zes in de top duizend. Dit jaar is De broer het enige gedicht wat doorging. Ik realiseer me ook heel goed met zo’n tweede prijs dat het ontzettend subjectief is. Het zegt niet dat ik een goede schrijver ben, maar dat mensen het mooi vonden. Over De broer heb ik niet lang nagedacht. Het is in tien minuten in de trein geschreven, maar sommige zinnen zijn al vier jaar oud.”

Schrijven deed Van der Heide altijd al, maar vaak waren er lange periodes dat hij niet schreef. “Vroeger: toen ik een jaar of vijf zes was hadden we een elektrische typemachine en luisterde ik naar Pluk van de Petteflet en ik kan me in vlagen herinneren dat ik begon met schrijven. De belangrijkste les die ik eigenlijk heb geleerd is van een docent op het MBO die me als advies gaf ‘gewoon schrijven wat eruit komt.’ Ik heb een verleden in de verslaving en psychiatrie en die man heeft me enorm geholpen, hij is nog steeds een goede vriend.”

Vet veel likes

“Op m’n zevende ben ik seksueel misbruikt en dat heeft weer geresulteerd in een ontzettende drugsverslaving. Alles wat met creativiteit te maken had is toen weggevallen. Ik herinner me dat ik op m’n vijftiende wel eens in de trein zat en dan tikte ik verhalen op de laptop van mijn broer. Op mijn achttiende ben ik Internationale handel en groothandel gaan studeren, maar toen kwam ik ook in aanraking met dextro-amfetamine omdat ik schijnbaar ADHD heb. Ik had wel hele vette mazzel, want die docent die me zo heeft geholpen was dus m’n mentor en ik heb die studie gehaald. Toen ik in Groningen ging studeren ging het van God los. Ik stond elke avond in de kroeg te zuipen en rolde de techno in. Toen ben ik heel erg verslaafd geraakt en begon voor het eerst echt te schrijven. Op mijn eerste teksten kreeg ik vet veel likes op Facebook en Instagram en daar was ik heel erg gevoelig voor.”

“Op 15 mei 2015 heb ik m’n ouders gebeld. Ik was toen in een psychose terechtgekomen en heb ze verteld wat er aan de hand was en gevraagd of ze me konden komen halen. Tot die tijd had ik niet eens een bewustzijn en daarna ging ik pas onderscheid maken tussen goed en fout. Ik wist toen dat ik mensen schijnbaar plezier kon doen met schrijven en dat werd direct een obsessie. Eerst heb ik vooral korte quotes op Instagram gedeeld. Daar staat nu heel Instagram mee vol. Op een gegeven moment in m’n herstel ging ik naar een afkickkliniek en toen werden het herstelquotes. Op een gegeven moment werd ik er moe van en merkte ik dat het een verslaving was. Toen heb ik m’n account verwijderd en dacht ik ‘ik doe het nooit meer dat schrijven’, ik vond het kut en een pretentieuze bedoening. Daarna heb ik negen maanden niet geschreven, maar wel veel getekend en geschilderd.”

Onzin eruit schrijven

Een bezoek aan Berlijn met een aantal vriendinnen betekende een enorme verandering “Ik heb een aantal vriendinnen die verspreid door Europa wonen en we hadden afgesproken in Berlijn. Daar in het kunstmuseum nam ik een bak koffie en de vier dagen daarna heb ik non-stop geschreven. Zelfs onderweg van Berlijn naar Groningen heb ik op mijn telefoon iets van dertig gedichten geschreven. Toen ben ik die gedichten online gaan delen. Een goede vriendin liet weten dat ze het goede gedichten vond en ik ben sindsdien doorgegaan. Inmiddels is dat twee jaar geleden en sinds een jaar schrijf ik echt wat ik zelf leuk vind.”

“Over mijn achtergrond was ik ook op Instagram heel erg open, honderd procent. Drugsverslaving, seksverslaving en pornoverslaving, ook omdat ik een programma volg voor mensen met een verslaving. Zeker een pornoverslaving is iets waar mensen gesloten over zijn en toen ik erover begon merkte ik dat mensen het fijn vonden dat tenminste iemand erover sprak.”

Natuurlijk was er ook commentaar. “Iemand zei eens: ‘ik heb gehoord dat je het over je seksueel misbruik hebt, maar dat kan je beter voor je houden: anders gaan mensen er over praten’. Toen heb ik echt wel gedacht: dit is exact de reden waarom mensen er niet over gaan praten. Fuck it ik heb geen zin om bij iedereen na te denken wat ik wel of niet heb verteld. Ik ben er open over, maar in het begin wel te open. Ik vertelde ook alles om te kijken wie er wegliep en wie bleef.”

“In dat museum in Berlijn kwam het dus op gang, maar het waren geen goede gedichten. Terugkijkend vind ik het pretentieus geleuter dat ik voor de likes deed. Veel moeilijke woorden en veel synoniemen. Toen al die onzin eruit geschreven was kwam er iets in de plaats waar ik wel tevreden over ben. De gedichten van het afgelopen halfjaar vind ik nog steeds chill om te lezen. En het leuke is dat er zinnen uit oude gedichten terugkeren in nieuw werk. Eén zin in De broer is ook ouder. ‘Vrouwen mochten met mannen’. Dat heb ik uit een expositie over Dolle Mina.”

Sinds een halfjaar leest en leent Van der Heide ook talloze bundels bij de bibliotheek. “Wijk van Jonathan Griffioen vind ik de beste die ik tot nu toe heb gelezen, het is echt een hele dikke bundel. De eerste bundel die ik las was van Marieke Lucas Rijneveld, die vond ik wel vet. Ik heb boven best wel wat dichtbundels liggen, maar lang niet alles heb ik uitgelezen. Ik lees nu het debuut van Daniël Vis.”

ik sta aan de straat voor ons huis en zet een klappertjespistool tegen m’n hoofd.

de loop is dichtgemaakt met plastic.

ik ben bang voor de knal.

over 3 meter komt een buurvrouw de hoek om en ziet een zevenjarig jongetje dat zich prima alleen kan vermaken

Uit: Daniël Vis, Crowdsurfen op laag water (2014)

“Dit vind ik bikkelhard. Het doet me aan mezelf denken, dit raakt me echt tot in m’n ziel. Soms ben ik ook wel eens jaloers op een tekst, dat ik denk ‘wow, jammer dat ik dat niet bedacht heb.’ Ik heb nu ook contact met Yannick van Puymbroeck, de Vlaamse dichter die de eerste prijs van De Gedichtenwedstrijd won, en die is veel uitgesprokener over poëzie.”

Dat contact kwam via Instagram tot stand. “Ik heb hem een berichtje gestuurd van ‘gefeliciteerd, mooi man.’ We raakten aan de klets en sturen elkaar lange gesproken berichten, het lijkt soms net een podcast. We willen samen ook iets op papier zetten en iets maken waarvan we op voorhand al weten dat niet veel mensen het zullen waarderen. Dat is voor mij een groot verschil met hoe ik nu schrijf. In het begin wilde ik mensen plezieren en nu wil ik nieuwe dingen uitvinden. Ik heb bijvoorbeeld een hele waslijst zelfbedachte woorden en het lijkt me ook leuk om daar een keer een soort encyclopedie-achtige bundel te maken.”

Ondertussen werkt Van der Heide verder aan een eerste bundel. “Ik kan gewoon blijven schrijven en zie achteraf wel wat het is. Als ik nu beslis wat het moet worden kan het teleurstellend zijn als het niet lukt.” Eind maart gaf hij zichzelf wel de opdracht om elke dag een gedicht te schrijven. “Ik wilde vanuit een dagboek-idee schrijven en had mezelf ook de opdracht gegeven om wat duidelijker te zijn. Het eerste gedicht is ook heel duidelijk en bij de laatste zie je dat ik het los heb gelaten.”

Naast het schrijven wil hij zich ook meer toeleggen op optreden. “Mijn vierde optreden was een tijdje geleden op het open podium Bij Vrijdag. Ik lees vanaf m’n telefoon en heb wel commentaar gehad dat ik weinig interactie heb, dat wil ik verbeteren.” In het filmpje waarin de winnaars van De Gedichtenwedstrijd bekend werden gemaakt roept Van der Heide uitgevers ook op zijn Instagrampagina Guusje.Fred te bekijken. “Ik zoek niet eens een uitgever om uitgegeven te worden, maar naar een redacteur die me kan helpen. Dat werd er helaas uitgeknipt. Het is fijn als iemand zegt ‘wat je hier doet is fucking pretentieus, gast.’”

Maarten Praamstra

Foto: Jorrit-Pieter van der Heide

Jorrit-Pieter van der Heide: “Wat je hier doet is fucking pretentieus, gast.”

Geplaatst: di, 28 april 2020