Probeer bij Lola050 maar eens niet naar het plafond te kijken. Dikke barokke plinten verdelen het plafond in robuste vlakken. Alles is of goud of een reproductie van een zeventiende-eeuws schilderij. De kale buitenmuur en het uitzicht op de parkeergarage zijn mijlenver weg.

Toch lukt het de sprekers om het publiek naar voren te laten kijken. Het gesprek van de Engelstalige dichters Verity Spott en Juha Virtanen en de Nederlandse dichters Dean Bowen en Obe Alkema onder begeleiding van Hassnae Bouazza is boeiend, dus je blijft vanzelf luisteren. Bouazza stelt scherpe vragen en zorgt ervoor dat iedereen meedoet met het gesprek. Zelfs Alkema’s eenwoordige reacties weet ze om te vormen tot een grapje. ‘Ik krijg wel een antwoord uit je,’ zegt ze. 

Voor de pauze gaat het gesprek vooral over politiek. Of: ‘interessante tijden’ zoals Bouazza het noemt. Spott moet hierom lachen. ‘Ik zou ze eerder angstaanjagend noemen.’

Ze bespreken hoe groot de veranderingen zijn die op dit moment plaatsvinden en hoe moeilijk het is om daar invloed op te hebben. Hoe klein je je als mens kan voelen. Dean Bowen nuanceert dat wat. Europa is nu veiliger dan ooit. De problemen van vandaag zijn groot, maar misschien niet zo uniek als we denken. ‘Mensen hebben altijd de neiging om te denken dat ze in een significante tijd leven.’

Politiek kruipt bij alle dichters hoe dan ook in hun poëzie. Alkema: ‘We kunnen het niet helpen, we leven nou eenmaal in deze tijd, dus zal je dat terugzien in ons werk.’ Juha Virtanen voegt daar nog aan toe dat poëzie goed kan helpen om ‘de crisis te begrijpen waar we allemaal mee wakker worden.’

Veriry Spott en Hassnae Bouazza

Spott zegt dat ze dichter-activisten echter vaak wantrouwt. Het is zo makkelijk tegenwoordig om jezelf activist te noemen. Bowen beaamt dit, er zijn niet veel dichters die hun leven in gevaar brengen zoals ‘echte’ activisten dat doen. Toch is poëzie niet invloedsloos. Hij noemt ook een project dat hij deed met vrouwen in zijn buurt die de Nederlandse taal niet goed beheersten. ‘Het was heel bijzonder om te zien dat poëzie deze vrouwen kon helpen om hun stem te vinden.’

Alkema is tijdens het gesprek wat stil, dus mag hij het eerste gedicht voordragen. Het gaat over consumentisme en het gemiddelde waar we allemaal mee vergeleken worden, maar waar niemand op lijkt. Spott zeg dat ze het gedicht mooi vindt omdat het laat zien dat in de wereld vaak dingen tegenover elkaar worden gezet alsof er maar twee kanten zijn. Man-vrouw, mooi-lelijk, goed-slecht. Het gedicht laat zien dat poëzie juist boven die valse opposities uit kan stijgen. Ook dat is een vorm van protest: het verzet zicht tegen simplisme.

In de pauze halen mensen buiten even adem. Ze zijn blij dat ze gekomen zijn, maar moeten nog even verwerken wat er allemaal gezegd is. Lang hebben ze niet, na een half uur gaat het gesprek gewoon weer verder. Het onderwerp verschuift van politiek naar poëzie. 

Verity Spott, Obe Alkema en Dean Bowen

Eerst wordt de invloed van het internet, vooral Instagram besproken. Geen van de dichters zijn echt fan van Instagram, behalve Alkema die het ‘zo slecht dat het goed is’ noemt.

Virtanen legt zijn moeilijke relatie online poëzie uit. Aan de ene kant ziet hij in dat Instagram een manier is om veel mensen te bereiken, ook mensen die normaal gesproken nooit in aanraking komen met poëzie. Maar aan de andere kant is het internet geen vrije, belangeloze ruimte. Bijna alles verwordt er uiteindelijk tot een poging iets aan je te verkomen. ‘Ik wil altijd mijn handen wassen als ik weer iets heb gepost.’

Volgens Spott moeten ze wel oppassen dat ze Instagram poëzie niet zomaar wegzetten als slecht. Het is duidelijk een manier voor nieuwe dichters om zich te uiten, en wie weet wat daar uit kan komen.

Bouazza sluit het gesprek af met de vraag wat een gedicht goed maakt. Het is zo’n vraag waarop elk antwoord begint met ‘Deze vraag is natuurlijk niet echt te beantwoorden, maar…’

Na de ‘maar’ benadrukken de sprekers vooral dat ze verrast willen worden door poëzie. Het kan je overvallen, zomaar als je over straat loopt. Poëzie kan ongrijpbaar zijn en genuanceerd, zodat het elke keer dat je een gedicht leest weer iets nieuws betekent.

Alkema, in het langste antwoord dat hij de hele avond gegeven heeft: ‘De betekenis van een gedicht hoeft niet vast te liggen. Daarom zegt wat je erin leest vaak meer over jou dan het gedicht. Over wie je was toen je het voor het voor het eerst las, en wie je bent geworden nu je het opnieuw leest.’

Verity Spott en Dean Bowen

Anna Dijk doet de master Journalistiek aan de RuG. Ze maakt podcasts en schrijft teksten die soms poëtisch, soms prozaïsch zijn.

Foto’s: Reyer Boxem

Dichters in het Prinsentuin: Onder het plafond van Lola050

Geplaatst: ma, 15 juli 2019