27 jaar werkte Anneke van de Graaf als boekverkoopster bij Godert Walter, maar ook na haar pensioen kan ze het boekenvak niet loslaten. Eind november 2018 nam ze afscheid van de Groningse boekhandel en in maart 2019 opende ze een leeskamer in ‘t Schienvat in Kantens (gemeente Het Hogeland). In dat dorpshuis is ze elke vrijdagmiddag te vinden. Iedereen is er welkom om boeken te lezen, te lenen en te kopen.

De leeskamer is van buiten meteen te herkennen aan de boeken die voor de ramen zijn geplaatst. Bij de entree staat een weggeefkast en in de kamer staan een stuk of vijf kasten waarin de boeken keurig op genre zijn gerangschikt. Op de tafel in het midden staat een rode kaartenbak waarin Van de Graaf de administratie bijhoudt. Naast een stapel boeken ligt een stickervel. Bij binnenkomst legt ze net een bezoeker uit hoe het werkt: “De boeken met een sticker achterin zijn van de weggeefkast en met een sticker voorin van de leeskamer. Je kan ze gewoon houden zolang als je wilt. En als je denkt ‘ik vind het zo erg prachtig, ik wil het houden’, dan kan dat ook. Neem ze lekker mee, geniet ervan.”

Nieuws van de boekenleeskamer

De bibliotheek is al jaren weg en ook de bibliobus is wegbezuinigd. “Daar kwamen nog maar drie mensen.” Het begon in maart simpel met het inrichten van de kamer en gewoon elke vrijdag aanwezig zijn. In de zomermaanden zat ze buiten aan een tafeltje te lezen, “zo van kom er maar bij.” In augustus begon het te lopen en sindsdien heeft ze elke week bezoek. “Gemiddeld komen er zeven mensen per keer. De jongste is zes en de oudste 85, die mevrouw komt elke week. Vandaag heeft ze twee biografieën meegenomen. Ze is erg blij met het advies dat ik haar geef ‘het klopt altijd.’ Ik krijg nu ook mannen binnen, dat vind ik leuk want mannen lezen niet veel.”

In t Lougnijs, de plaatselijke krant van de dorpen Kantens, Stitswerd en Rottum heeft ze maandelijks de rubriek ‘Nieuws van de boekenleeskamer’. Elke maand kiest ze een thema en die boeken stelt ze ook op in de vensterbanken. “Verleden week hing ik er ook wat promotiemateriaal op. Bij het raam hangen bierviltjes met quotes uit Bezonken rood van Jeroen Brouwers. Af en toe haal ik materiaal bij Godert Walter en dat ga ik even ophangen.”

Die etalage haalt ze alleen leeg als de kamer een andere functie krijgt. “Officieel heet dit de familiekamer, dus als er iemand is gestorven die niet thuis kan worden opgebaard ligt die persoon hier. Dan ben ik dicht en gaat dat er allemaal af. De boekenkasten vindt Jan Westerlaken, de beheerder die veel voor me doet, prima. Die laat ik staan. Soms moet ik even wijken, dan gaan de gordijnen dicht en is het hier een totaal andere sfeer.”

Zulke leuke kookboeken

“Hier wonen 675 mensen en in Stitswerd en Rottum nog 150. Volgens mij zit ik dan nog aan de hoge kant.” De bewoners van deze drie dorpen vormen de doelgroep voor Van de Graaf. Ze lezen de boeken, maar komen ook boeken brengen: “Ik heb alle boeken gekregen. Toevallig was hier vorige week een vriendin van wie ik veel romans had gekregen. Een andere vriendin ging terug naar Australië en heeft bijna al haar Nederlandse romans en boeken over de natuur, zoals die serie daar over vogels, achtergelaten. En dan heb ik ook nog mensen uit het dorp die met kistenvol komen en dat selecteer ik. Als ik denk dat het mooi genoeg is en niet te ouderwets, ik wil ook niet dat het ruikt, krijgt het hier een plekje.

Als het verouderd is, of zoals dit, verkleurd gaat het in de weggeefkast. Die zet ik aan het begin van elke maand propvol en aan het einde van de maand is ‘ie leeg. Van een vriendin kreeg ik de hele Bureauserie van Voskuil, dat is natuurlijk prachtig. Het lot van de familie Meijer van Charles Lewinsky kreeg ik vier keer. Twee heb ik gelukkig kunnen schenken, die mensen vonden het zo mooi. Alle kinderboeken die daar staan kreeg ik van één familie die jaren in het onderwijs had gezeten.”

“Vorige maand schreef ik voor t Lougnijs een stukje over kookboeken, maar die werden niet uitgeleend én ik had echt zulke leuke kookboeken. Volgende week is het thema natuur. Kijk, ik heb net een foto gemaakt van dat boek van Koos Dijksterhuis.”

Een stukje over geschiedenis was wel succesvol en de detectives lopen heel goed. De boeken die Van de Graaf heeft ondergebracht bij Filosofie en Mens en maatschappij worden weinig geleend, dat is wel jammer. Beeldende kunst loopt ook slecht, maar daarover wil ze nog eens schrijven. Een lacune zijn streekromans: “laatst kreeg ik bericht dat het bejaardentehuis in Middelstum ging sluiten en dat ik drie dozen met streekromans kon krijgen. Prima, maar ze hebben ze nog niet gebracht en ik wil er nu ook weer niet achteraan.”

Daar doe ik het voor

“Je zit hier in een dorp waar veel mensen wat ouder zijn. Je kan naar de bibliotheek in Middelstum, maar niet iedereen kan dat nog. Ik had al een paar jaar het idee om een leeskamer te beginnen, dan hoeven ze bij wijze van spreken alleen de straat over te steken. Er zijn dus een aantal mensen die hier hun boeken komen lenen en dat vind ik heel erg leuk, daar doe ik het voor.”

Grote plannen voor de toekomst heeft Van de Graaf niet want “je moet ook weten waar je zit. Zomaar kasten erbij zetten kan ik niet want hier wordt ook gekaart.” Bij een toekomstige verbouwing van ‘t Schienvat lonkt wel een kamer waarin plek is voor een mooie bank.

“Ik denkt dat ik dit zo eindeloos kan volhouden. Je zit hier gewoon prima, nu is het even slecht weer, maar die regen houdt wel een keer op en dan heb ik best veel mensen die langskomen. Laatst was ik er een keer niet en toen stonden er vier mensen op de stoep, maar daar kan ik ook niks aan doen, het blijft vrijwilligerswerk. Sinds ik er over schrijf raken mensen eraan gewend dat het er is. Ik krijg veel complimentjes in het dorp dat mensen het hartstikke leuk vinden. Dan zeg ik ‘als je het leuk vindt moet je een keer langskomen, toch?’”

Maarten Praamstra

Foto’s: Anneke van de Graaf en Maarten Praamstra

De Boekenleeskamer van Kantens: “Je zit hier gewoon prima.”

Geplaatst: do, 24 oktober 2019